
Bakan Fidan: “Bir ülkenin güvenliği, komşularının istikrarsızlığı üzerine inşa edilemez”
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İsrail’in Suriye’nin güneyine yönelik saldırılarına son vermesi gerektiğini belirterek, “İsrail, komşularına zarar vermek suretiyle kendi güvenliğini sağlayamayacağını artık idrak etmeli ve bu politikadan vazgeçmeli” dedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Bakanlık’ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından ortak basın toplantısında konuştu. Görüşmelerde Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Suriye Savunma Bakanı Tümgeneral Murhef Ebu Kasra da yer aldı.
Şeybani ile sık sık bir araya geldiklerini belirten Fidan, her görüşmede iki ülke arasındaki iş birliğinin daha da derinleştiğini görmekten memnuniyet duyduklarını söyledi. Fidan, son dönemde sağlık, eğitim ve ulaşım alanlarında çok sayıda projenin hayata geçirildiğini ifade etti.
“Türkiye-Suriye Üniversitesinin Şam’da kurulması konusunda da mutabakata varıldı”
Şam Kalp Hastanesinin, Suriye ile imzalanan protokol kapsamında gelişmiş imkanlarıyla Suriye halkına hizmet vermeye başladığını belirten Fidan, “Şam Uluslararası Recep Tayyip Erdoğan Türk Okulu geçtiğimiz ay eğitim öğretime başladı. Ayrıca Türkiye-Suriye Üniversitesinin Şam’da kurulması konusunda da mutabakata varıldı. Şam ve Halep havalimanlarında kurulan seyrüsefer güvenlik sistemleri sayesinde Suriye’nin hava ulaşım kapasitesinin artırılmasına da hep beraber katkıda bulunduk. Elbette önümüzde hala yapacak çok ama çok işimiz var” diye konuştu.
“Mekke Savunma İttifakı’nı da bu vizyonla hayata geçirdik”
Bölgedeki gelişmelerin, bölge ülkeleri arasında kalıcı ve kapsamlı iş birliğinin geliştirilmesi zaruretini ortaya koyduğunu vurgulayan Fidan, “Mekke Savunma İttifakı’nı da bu vizyonla hayata geçirdik. Mekke İttifakı’na gösterilen yakın ilgi, barış odaklı çalışmalarımızın bölgede oluşturabileceği olumlu etkinin açık bir göstergesidir” dedi.
Türkiye’nin bölgesel sahiplenme anlayışının diğer bölge ülkeleri tarafından da benimsenmesini kıymetli bulduklarını kaydeden Fidan, ittifakın kurumsallaşma süreci tamamlandığında bölgede barış isteyen ve uluslararası hukuka saygılı diğer ülkeleri de aralarında görmekten memnuniyet duyacaklarını dile getirdi.
“İsrail’in Suriye’nin güneyine yönelik saldırılarına son vermesi”
İsrail’in bölgeye ve Suriye’ye yönelik istikrarsızlaştırıcı eylemlerinin devam ettiğine dikkat çeken Fidan, şunları kaydetti:
“İsrail’in bu faaliyetleri bölgemize tesis etmeye çalıştığımız güvenlik ve bağlantısallık mimarisi bakımından da tehdit oluşturmakta. İsrail, komşularına zarar vermek suretiyle kendi güvenliğini sağlayamayacağını artık idrak etmeli ve bu politikadan vazgeçmeli. Bir ülkenin güvenliği, komşularının istikrarsızlığı üzerine inşa edilemez. İsrail’in Suriye’nin güneyine yönelik saldırılarına son vermesi ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlemesinin tesis edilmesi gerekmektedir.”
Türkiye ile Suriye arasında ticarette 10 milyar dolar hedefi
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani ise Türkiye ile ilişkilerin ticaret, enerji, ulaşım, güvenlik ve yeniden imar alanlarında derinleştiğini söyledi. İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025’te yüzde 40’ın üzerinde artışla 3 milyar 780 milyon dolara yaklaştığını belirten Şeybani, ortak hedeflerinin 10 milyar dolara ulaşmak olduğunu ifade etti.
Elektrik bağlantı hattının kapasitesinin 500 megavata çıkarılması ve Kamışlı-Nusaybin Sınır Kapısı’nın yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmaların sürdüğünü aktaran Şeybani, Türkiye’den Suriye üzerinden Ürdün ve Körfez’e uzanacak demir yolu bağlantısının hızlandırılması konusunda da mutabakata vardıklarını bildirdi.
“Suriye’nin Ankara Büyükelçiliğinin gelecek ayın başında açılmasının beklendiğini duyuruyorum”
Suriye’ye geri dönenlerin sayısının 700 bini aştığını kaydeden Şeybani, Türkiye’ye Suriyelilere ev sahipliği yaptığı için teşekkür etti. Türk şirketlerinin yeniden imar projelerine katılımına açık olduklarını belirten Şeybani, “Suriye’nin Ankara Büyükelçiliğinin gelecek ayın başında açılmasının beklendiğini duyuruyorum” ifadesini kullandı.
Şeybani, İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarını ve egemenlik ihlallerini reddettiklerini vurgulayarak, 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na bağlı olduklarını yineledi. Körfez ülkelerine yönelik saldırıları da kınayan Şeybani, bölgedeki çatışmaların müzakere yoluyla sona erdirilmesini desteklediklerini dile getirdi.
“Biz kendi stratejik havzamızın, coğrafyamızın artık sorunlarını sahipleneceğiz”
Bakan Fidan, basın toplantısının soru-cevap bölümünde Mekke Güvenlik İttifakı ve bölgesel iş birliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’nin dış politikadaki temel hedefinin kalıcı barış ve istikrar olduğunu vurgulayan Fidan, Türkiye büyüdükçe bölgesinde oynadığı istikrarlaştırıcı rolün daha da etkili hale geldiğini söyledi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın öncülük ettiği Mekke Güvenlik İttifakı’nın bölgesel sorunları sahiplenme anlayışının sonucu olduğunu belirten Fidan, “Biz dışarıdan bir hegemonun veya başka bir grup ülkenin bölgeye gelip güvenlik sorunu çözmesinin artık uygun ve geçerli bir yöntem olduğunu düşünmüyoruz. Bunu tarihte defaatle gördük. Kendimizin bu kapasiteyi geliştirip bu iradeyi ortaya koyup bu sorumluluğu alması gerekiyordu” ifadelerini kullandı.
“Mısır da büyük ve sorumluluk sahibi bir ülke”
İttifakın kurumsallaşma sürecinin devam ettiğini aktaran Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır’ın yer aldığı R4’ün ise bölgedeki siyasi, sosyal ve ekonomik konuların ele alındığı gayriresmi bir format olduğunu söyledi. Fidan, “Gerçekten çok faydalı bir format. Mısır da büyük ve sorumluluk sahibi bir ülke” diyerek Mısır’ın bölgesel sorunların çözümüne yönelik katkısının ve iş birliğinin önemine işaret etti. Bakan Fidan, Filistin meselesi, Gazze’deki dramın sona erdirilmesi ve İsrail yayılmacılığına karşı durulmasının bu çerçevede ele alınan konular arasında bulunduğunu kaydetti.
“İran’ın artık daha fazla baskı altına alınmadan bu sorunları çözme iradesi göstermesi gerekiyor”
Son dönemde gündemlerini en fazla meşgul eden konuların Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD ile İran arasındaki görüşmelerin olumlu sonuçlanması olduğunu belirten Fidan, “İran’ın artık daha fazla baskı altına alınmadan bu sorunları çözme iradesi göstermesi gerekiyor.” dedi.
Bölge ülkelerinin kendilerini tehdit altında hissetmediği, seyrüsefer emniyetinin sağlandığı ekonomik, siyasi ve güvenlik ortamına dönülmesi gerektiğini ifade eden Fidan, R4 kapsamında kalıcı düzenin sağlanmasına yönelik öneriler geliştirildiğini bildirdi.
Avrupa ve Orta Doğu arasında ortak tutum vurgusu
Rusya-Ukrayna savaşının daha geniş bir alana yayılma riski ile ABD’nin NATO ve Avrupa güvenliği içindeki rolünü yeniden tanımlamasının Avrupa’da yeni bir stratejik gerçeklik ortaya çıkardığını söyleyen Fidan, İstanbul’da gerçekleştirilen R4-E4 buluşmasına da değindi.
Fidan, toplantıda Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi, Filistin meselesinin iki devletli çözüm temelinde sonuçlandırılması, Gazze’ye insani yardım ulaştırılması, seyrüsefer emniyeti ve Suriye’nin istikrarı gibi konularda ortak yaklaşımların ortaya çıktığını belirtti. Bu durumun katılımcı ülkelere sorumluluk yüklediğini vurgulayan Fidan, “Bu büyük ülkeler bir araya gelip sorunları aynı şekilde değerlendiriyorlarsa o zaman ortak tavırlar koymaları gerekiyor” diye konuştu.
R4-E4 toplantısının aralıkta Almanya’da yapılması bekleniyor
Mekke Güvenlik İttifakı’nın kurumsallaşmasına yönelik kasım ayında bir toplantı daha gerçekleştirileceğini açıklayan Fidan, R4-E4 toplantısının da aralık ayında muhtemelen Almanya’da yapılacağını söyledi. Bakan Fidan, bölgesel sorunları bölgesel sahiplenme anlayışıyla çözmeye yönelik çalışmaların devam edeceğini kaydetti.
“Suriye, Avrupa için güvenilir bir ortak olmayı hedefliyor”
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani ise Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilere yönelik soruya verdiği cevapta, Esad rejiminin Suriye’yi mülteci, uyuşturucu ve terör krizleriyle bölgesel istikrarsızlık ihraç eden bir ülkeye dönüştürdüğünü söyledi. Aralık 2024’te rejimin yıkılmasının ardından komşu ülkeler, bölge ülkeleri ve dünya ile ilişkileri yeniden inşa etmeye başladıklarını belirten Şeybani, AB’nin Suriye’yi Orta Doğu’da güvenilir bir ortak olarak görmesini hedeflediklerini ifade etti.
Suriye’nin bir sorun alanı veya yalnızca yardım bekleyen bir ülke olarak değerlendirilmesini istemediklerini kaydeden Şeybani, sabah saatlerinde AB ile iş birliğinin koordinasyonuna yönelik bir forumun açılışını gerçekleştirdiğini aktardı. Daha önce Brüksel’de de bir toplantı düzenlendiğini hatırlatan Şeybani, bu temasların iki taraf arasındaki ortaklık iradesini ortaya koyduğunu dile getirdi.
İş birliğinin hukuki, siyasi, ticari ve ekonomik boyutlarına ilişkin müzakerelerin henüz başlangıç aşamasında olduğunu belirten Şeybani, siyasi konuların ve insan haklarına ilişkin meselelerin de görüşüleceğini söyledi. Suriye’nin jeopolitik konumunun iki tarafın da yararına değerlendirilmesini amaçladıklarını ifade eden Şeybani, özellikle yeniden imar sürecine katkı sağlayacak ekonomik iş birliğini geliştirmek istediklerini vurguladı.
Şeybani, önceki 14 yılla karşılaştırıldığında Suriye-AB ilişkilerinin ileri bir düzeye ulaştığını belirterek ambargo ve yaptırımların kaldırılmasının iş birliği potansiyelini artırdığını kaydetti.



