Zeytinyağına Karekodlu Koruma: Ayvalık’ta Tarladan Sofraya Dijital Kimlik Dönemi Başladı

Ali Uçar yönetimindeki Ayvalık Ticaret Odası, taklit ve tağşişe karşı coğrafi işaretli Ayvalık zeytinyağını karekodlu dijital kimlikle korumaya başladı. Tüketici, ürünün gerçekliğini, analiz sonuçlarını ve üretim bilgilerini telefonundan görebilecek.

Piyasada, e-ticaret sitelerinde ve sosyal medyada en çok taklit edilen ürünlerden biri olan Ayvalık zeytinyağı, artık karekodlu koruma altında. Ayvalık Ticaret Odası (ATO), Başkan Ali Uçar yönetiminde başlattığı uygulamayla coğrafi işaretli Ayvalık zeytinyağını tarladan sofraya kadar izlenebilir hale getirdi. Uygulama, Türkiye’de coğrafi işaretli zeytinyağında ilk kez hayata geçiriliyor.

Başkan Ali Uçar, sistemi İtalya’nın Toskana bölgesindeki uygulamaya benzer şekilde kurduklarını ancak daha basit ve kullanıcı dostu bir model geliştirdiklerini belirterek,
“Toskana’daki sistemde telefonunuzda ayrıca bir uygulama olması gerekiyor. Biz daha basit bir sistem geliştirdik. Ürün kimliği olan karekodu okuttuğunuzda doğrulama yapabiliyorsunuz.” dedi.

Karekod nasıl çalışıyor?
Ürün ambalajındaki coğrafi işaret hologramı ve karekod, cep telefonuyla okutulduğunda ATO’nun mobil uygulamasına yönlendiriyor. Açılan sayfada coğrafi işaret kullanma hakkına sahip firmalar listesi bulunuyor. Tüketici, elindeki ambalajın hangi firmaya ait olduğunu seçerek firmanın e-ticaret sitesine ulaşabiliyor; üretim adedi, ambalaj sayısı ve tonaj gibi bilgileri görebiliyor.

Tüketici analiz sonuçlarını da görecek

Uygulama yalnızca satın alma imkânı sunmuyor. Hologram üzerindeki seri kod aracılığıyla ürünün gerçek olup olmadığı doğrulanabiliyor. Türk Gıda Kodeksi’ne göre laboratuvarda yapılan kimyasal analiz sonuçları, duyusal analiz raporları ve ürün sertifikaları görüntülenebiliyor.

Başkan Uçar, “Kimyasal analizde natürel sızma çıksa bile duyusal analizde bir kusur bulunursa ürün otomatik olarak natürel birinci sınıfa düşüyor. Biz hem negatif unsurları hem de Ayvalık zeytinyağına özgü pozitif unsurları kontrol ediyoruz” dedi.

Bahçe ve ağaç sayısı da takip edilebilecek

Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri de ürün takip sistemi. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları üzerinden Tapu ve Kadastro sistemine bağlanılarak zeytinin toplandığı bahçe ve ağaç sayısı görülebiliyor. Başkan Uçar, “Bu bir ürün takip sistemi. Coğrafi işaretli ürünü takip ederken aynı zamanda bir ürün kimliği yarattık” ifadelerini kullandı.

Piyasadaki Ayvalık ibareli yağların %70’i taklit

Uçar, Ayvalık zeytinyağının marka değerine dikkat çekerek Türk Patent ve Marka Kurumu verilerine göre 140’a yakın Ayvalık markası bulunduğunu, aktif olanların sayısının ise 50 civarında olduğunu belirtti. Üretim ile satış arasındaki uçuruma işaret eden Uçar, şu verileri paylaştı:
“Sızma zeytinyağı açısından Ayvalık-Gömeç bölgesinde 15-18 bin ton civarında üretim var. Ancak e-ticaret sitelerinde, sosyal medyada ve piyasada satılan yağların yüzde 70’i Ayvalık ibaresi taşıyor. Marka değeri olduğu için taklit ediliyor. Ayvalık Zeytinyağı adı altında, menşei Ayvalık olmayan pek çok taklit ve tağşiş ürün piyasada bulunuyor. Taklit ve tağşiş, üreticimizin emeğine en çok zarar veren unsur. Sadece çiftçiyi ve dürüst işletmeciyi mağdur etmiyor, tüketiciyi de kandırıyor.”

33 firma coğrafi işaret kullanıyor

Bu sezon 31 firma “Ayvalık Zeytinyağı Coğrafi İşareti” kullanım hakkına sahip. Bu sayının 35-40’a yükselmesi bekleniyor. Karekod ve coğrafi işaret hologramı, bu hakkı kullanan 31 markada yer alacak. Başkan Ali Uçar, düzenli denetim, ihlal takibi ve hukuki mücadeleyi de güçlendirdi. Taklit ve tağşiş ürünler Cumhuriyet Başsavcılığı ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine bildiriliyor, yerel firmalar bilgilendiriliyor.

ATO Yönetim Kurulu Başkanı Ali Uçar, uygulamanın önümüzdeki dönemde daha da geliştirileceğini ve coğrafi işaretli Ayvalık zeytinyağının ulusal ve uluslararası pazarda hak ettiği yeri bulması için çalışmaların süreceğini bildirdi.